أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

248

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

بر KH رسم مىكنيم ، آنگاه به مركز H و شعاع HY قوس YN را مىكشيم و عمود NO را بر KH فرود مىآوريم و آن را تا نقطهء M امتداد مىدهيم ؛ سپس MLZ را بر AG عمود مىكنيم و LZ را برابر با NO قرار مىدهيم . چون HZ را تا S [ بر محيط دايرهء افق ] امتداد دهيم ، اين خظ خطّ نماز خواهد بود . حال به شكل اوّل بازمىگرديم كه مخصوص يافتن سمت قبله از راه مستعمل در زيجها است . چون در آن قوس دايرهء عظيمهء BMK را رسم كنيم [ شكل 68 ] ، نسبت [ شكل 68 ] جيب TM كه متمّم عرض مكّه است به جيب MK ، همچند نسبت جيب ربع TL است به جيب اختلاف طول LH ؛ پس قوس MK كه طول معدّل است معلوم مىشود . و نسبت جيب BM يعنى متمّم طول معدّل به جيب عرض مكّه يعنى ML ، همچند نسبت جيب ربع BK است به جيب KH كه عرض معدّل نام دارد ؛ پس عرض معدّل نيز معلوم مىشود . KH كه تفاضل ميان عرض معدّل و عرض شهر [ مورد نظر ] HH است ،